Skręt żołądka u psa: jakie objawy i ile masz czasu?

Twój pies ma napięty brzuch i próbuje wymiotować, ale bez skutku? Zadzwoń do całodobowej lecznicy, która operuje, i jedźcie tam od razu!

W badaniu, którym objęto 112 psów ze skrętem żołądka, te przywiezione do lecznicy po pięciu godzinach od pierwszych objawów umierały w 46 przypadkach na sto, a te przywiezione wcześniej w 11. Od tego jak szybko pies otrzyma pomoc lekarza w przypadku skrętu żołądka, zależy życie twojego pupila. Pamiętaj kiedy zauważyłeś pierwsze niepokojące objawy u swojego psa, bo czas od wystąpienia skrętu jest bardzo ważny. A zaniepokoić powinno Cię jeżeli twój zwierzak ma napięty, powiększony brzuch, ślini się, jest niespokojny. Wygina grzbiet, jakby zaraz miał zwymiotować. Wymioty mogą jednak nie wystąpić, a jeżeli się pojawią, to najczęściej w postaci piany. Gdy spojrzysz na psa z góry, brzuch za żebrami będzie zaokrąglony jak nadmuchany balon. Ten zestaw objawów może świadczyć o skręcie żołądka. W takiej sytuacji żołądek wypełnia się gazem, a później obraca się wokół własnej osi. Obrót zamyka przełyk od strony żołądka, dlatego psu nie udaje się wymiotować bądź wymiotuje pianą.

Cztery obrazy skrętu: napięty brzuch, wyginanie się bez wymiotów, ślina, chodzenie w kółko. Z zewnątrz nie odróżnisz wzdęcia od skrętu.

W tej chwili jedziesz do lecznicy całodobowej, która ma salę operacyjną, i jedziesz od razu, nawet jeśli jest trzecia w nocy. Zadzwoń, zanim wyjdziesz z domu. Lekarz odbierający telefon będzie chciał wiedzieć, jakiej rasy jest Twój pupil i ile mniej więcej waży, o której godzinie zaczęły się objawy, czy próbuje wymiotować, czy brzuch jest twardy, czy pies stoi jeszcze na nogach, czy już się położył, kiedy ostatnio jadł i pił oraz za ile będziecie na miejscu. Te kilka odpowiedzi pozwalają zespołowi przygotować się na przybycie twojego psa i szybkie udzielenie mu pomocy.

Siedem rzeczy do powiedzenia przez telefon, od rasy i masy po godzinę pierwszych objawów. Dzwoń, zanim wyjdziesz z domu, nie z drogi.

Zrozumiesz dlaczego czas w przypadku skrętu jest tak ważny, gdy prześledzi się, co dzieje się wtedy w brzuchu psa. Rozdęty jak balon żołądek, uciska żyły biegnące wzdłuż kręgosłupa, którymi krew wraca do serca. Serce dostaje jej za mało, ma jej coraz mniej do pompowania, ciśnienie spada, a tkanki w całym ciele przestają dostawać tlen. Ten stan nazywa się wstrząsem. Równocześnie skręcony żołądek zaciska własne naczynia krwionośne, a jego ściana, pozbawiona krwi, zaczyna obumierać. To ten moment przesuwa szanse na niekorzyść psów. W świetle badań u pacjentów, u których chirurg zastał ścianę żołądka jeszcze żywą, do domu wróciły 62 z 63 psów, a wśród tych z obumarłym fragmentem 25 z 38. Wczesny przyjazd nie jest więc gestem ostrożności, tylko wyborem między życiem a śmiercią. Warto też wiedzieć wcześniej, że zaburzenia rytmu serca, czyli jego nierówne, chaotyczne bicie będące późnym następstwem wstrząsu, pojawiają się zwykle dopiero kilkanaście do kilkudziesięciu godzin później. Dlatego zwierzak zostaje pod monitorem także po udanej operacji i nie jest to przesada, tylko druga część tego samego leczenia.

Być może zastanawiasz się, czy to na pewno skręt, czy tylko zgazowanie, czyli rozdęcie żołądka gazem. Z zewnątrz tego nie rozróżnisz i nie rozróżni tego lekarz po prostu dotykając brzucha. Rozstrzyga to dopiero zdjęcie rentgenowskie, a nawet radiolodzy rozpoznawali na nim pełny skręt najwyżej w połowie przypadków. Rozmiar brzucha też niczego nie przesądza, bo po zwykłym przejedzeniu żołądek bywa rozdęty równie mocno. Decyzja o wyjeździe jest w obu przypadkach ta sama. Jeśli okaże się, że to tylko zgazowanie, to wrócisz do domu z ulgą i z pupilem, u którego zastosowano wyłącznie sondę zamiast przeprowadzać operację.

Jeżeli psiak, po godzinie niepokoju nagle położył się, ucichł i przestał interesować się otoczeniem, to nie znaczy, że poczuł się lepiej. On jest w gorszym stanie, bo tak wygląda pogłębiający się wstrząs, kiedy mózg dostaje coraz mniej krwi. W badaniu obejmującym 136 psów zwierzęta, które przestały reagować na otoczenie, umierały trzydzieści sześć razy częściej niż te przytomne i czujne, a te, które dotarły na stół operacyjny, w czterech przypadkach na pięć wracały do domu. Uspokojenie się psa to sygnał, żeby jechać szybciej, a nie zwlekać. Rozumiemy odruch, w którym opiekun przy wyżej opisanych objawach chce poczekać i podać psu wodę albo zabrać go na spacer, bo może dzięki temu poczuje się lepiej. Każdy z tych odruchów pochodzi z troski i każdy w tej jednej sytuacji zaszkodzi. Nie należy podawać nic do jedzenia ani do picia, bo przy zamkniętym przełyku nie ma ono jak wyjść, a każda dodatkowa objętość w żołądku jeszcze mocniej uciska naczynia. Nie wywołuj wymiotów, nie masuj brzucha i nie próbuj sam odprowadzać gazu, bo w domu nie ma nic, co odkręci żołądek z powrotem. Leczeniem jest odbarczenie, czyli spuszczenie gazu przez sondę, a później operacja, w której chirurg mechanicznie odwraca żołądek na miejsce. Jeśli Twój zwierzak miał już kiedyś operację z przyszyciem żołądka do ściany brzucha, i tak jedziesz, bo ten szew zapobiega obrotowi, ale nie samemu rozdęciu. Warto zaznaczyć, że gdy odprowadza się tylko gaz sondą, bez operacji, choroba wraca u trzech czwartych psów, a po operacji z przyszyciem żołądka u mniej niż jednego na dziesięć.

Czego nie robić, nawet z dobrego serca: nic do jedzenia ani do picia, bez wywoływania wymiotów, bez masowania brzucha, bez czekania, aż samo przejdzie.

Skręt dotyka przede wszystkim psy duże i olbrzymie o głębokiej, wąskiej klatce piersiowej, czyli wysokiej od grzbietu do mostka i wąskiej, gdy patrzysz od przodu. Najczęściej są to dogi niemieckie, akity i dogi z Bordeaux, a za nimi owczarki niemieckie, setery, wyżły weimarskie, bernardyny i duże pudle. Ryzyko rośnie z wiekiem i masą ciała, a także wtedy, gdy skręt przeszedł rodzic albo rodzeństwo. Mały pies nie jest jednak z tej listy zwolniony, bo w jednej z opisanych serii najlżejszy pacjent ważył dziesięć kilogramów.

Po przybyciu do kliniki psiakowi zostaną zrobione zdjęcia RTG. Otrzyma tak zwanego „głupiego jasia”, który pozwoli na bezpieczne założenie sondy. Przy wystąpieniu skrętu Twój pupil zostanie zabrany na zabieg, w czasie którego chirurg odwróci żołądek, obejrzy jego ścianę i przyszyje go do ściany brzucha, żeby nie mógł obrócić się ponownie. U psiaka z rasy ryzyka ten sam szew da się założyć zapobiegawczo i to jest temat na spokojną rozmowę z lekarzem prowadzącym przed wystąpieniem skrętu.

Artykuł powstał po to, żeby opiekun, którego pies o drugiej w nocy ma twardy brzuch i próbuje wymiotować bez skutku, miał pod ręką sprawdzone źródło informacji, zamiast pytać na forum. Jeśli Ci pomógł, możesz dorzucić się do kolejnych takich poradników: zrzutka.pl/dwyen4.

Z psów, które trafiły na stół operacyjny, do domu wraca około czterech na pięć. Fundacja SOS dla zwierząt – Furgle.

lekarz weterynarii, Fundacja SOS dla zwierząt – Furgle

Pamiętaj, że artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania zwierzęcia przez lekarza weterynarii. Gdy Twój pies ma napięty brzuch i próbuje wymiotować bez skutku, skontaktuj się z lecznicą najszybciej, jak to możliwe.

Źródła

1. Buber T, Saragusty J, Ranen E, Epstein A, Bdolah-Abram T, Bruchim Y. Evaluation of lidocaine treatment and risk factors for death associated with gastric dilatation and volvulus in dogs: 112 cases (1997–2005). Journal of the American Veterinary Medical Association 2007;230(9):1334–1339. DOI 10.2460/javma.230.9.1334. PMID 17472559.

2. Beck JJ, Staatz AJ, Pelsue DH, Kudnig ST, MacPhail CM, Seim HB, Monnet E. Risk factors associated with short-term outcome and development of perioperative complications in dogs undergoing surgery because of gastric dilatation-volvulus: 166 cases (1992–2003). Journal of the American Veterinary Medical Association 2006;229(12):1934–1939. DOI 10.2460/ javma.229.12.1934. PMID 17173533.

3. Glickman LT, Lantz GC, Schellenberg DB, Glickman NW. A prospective study of survival and recurrence following the acute gastric dilatation-volvulus syndrome in 136 dogs. Journal of the American Animal Hospital Association 1998;34(3):253–259. DOI 10.5326/15473317-34-3-253. PMID 9590454.

4. O’Neill DG, Case J, Boag AK, Church DB, McGreevy PD, Thomson PC, Brodbelt DC. Gastric dilation-volvulus in dogs attending UK emergency-care veterinarypractices: prevalence, risk factors and survival. Journal of Small Animal Practice 2017;58(11):629–638. DOI 10.1111/jsap.12723. PMID 28833166.

5. Sharp CR, Rozanski EA, Finn E, Borrego EJ. The pattern of mortality in dogs with gastric dilatation and volvulus. Journal of Veterinary Emergency and Critical Care 2020;30(2):232–238. DOI 10.1111/vec.12932. PMID 32077192.

6. Olimpo M, Cillari S, Ferraris EI, Giacobino D, Savarino P, Piras LA, Martinelli G, Morello EM. Gastric Dilatation-Volvulus in Dogs: Analysis of 130 Cases in a Single Institution. Animals 2025;15(4):579. DOI 10.3390/ani15040579. PMID 40003061.

7. de Papp E, Drobatz KJ, Hughes D. Plasma lactate concentration as a predictor of gastric necrosis and survival among dogs with gastric dilatation-volvulus: 102 cases (1995-1998). Journal of the American Veterinary Medical Association 1999;215(1):49–52. DOI 10.2460/javma.1999.215.01.49. PMID 10397065.

8. Espinosa Mur P, Appleby R, Phillips KL, Singh A, Monteith G, Gilmour LJ, Keenihan E, Daniaux L, zur Linden A. Radiographic findings in dogs with 360 degrees gastric dilatation and volvulus. Veterinary Radiology & Ultrasound 2025;66(1):e13445. DOI 10.1111/vru.13445. PMID 39388661.

9. Meyer-Lindenberg A, Harder A, Fehr M, Lüerssen D, Brunnberg L. Treatment of gastric dilatation-volvulus and a rapid method for prevention of relapse in dogs: 134 cases (1988–1991). Journal of the American Veterinary Medical Association 1993;203(9):1303–1307. DOI 10.2460/javma.1993.203.09.1303. PMID 8253624.

10. MSD/Merck Veterinary Manual, hasło Gastric Dilation and Volvulus in SmallAnimals, aktualizacja sierpień 2025 (msdvetmanual.com).

11. Schellenberg D, Yi Q, Glickman NW, Glickman LT. Influence of thoracic conformation and genetics on the risk of gastric dilatation-volvulus in Irish setters. Journal of the American Animal Hospital Association 1998;34(1):64–73. DOI 10.5326/15473317-34-1-64. PMID 9527432.

12. Glickman LT, Glickman NW, Pérez CM, Schellenberg DB, Lantz GC. Analysis of risk factors for gastric dilatation and dilatation-volvulus in dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association 1994;204(9):1465–1471. PMID 8050972.

13. McCord MA, O’Brien J, Ryave J, Reiter T, Ruple A, Creevy KE, Dickerson VM, Dog Aging Project Consortium. Gastric \ dilatation-volvulus is associated with Poodle breeds, increased body size, and male sex, but not primary diet type or anxiety in the Dog Aging Project cohort. Journal of the American Veterinary Medical Association 2026;264(4):1–9. DOI 10.2460/javma.25.09.0609. PMID 41349220.

14. Glickman LT, Glickman NW, Schellenberg DB, Raghavan M, Lee T. Non-dietary risk factors for gastric dilatation-volvulus in large and giant breed dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association 2000;217(10):1492– 1499. DOI 10.2460/javma.2000.217.1492. PMID 11128539.

15. Rosselli D. Updated Information on Gastric Dilatation and Volvulus and Gastropexy in Dogs. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice 2022;52(2):317–337. DOI 10.1016/j.cvsm.2021.11.004. PMID 35082096.

16. Smart L, Reese S, Hosgood G. Food engorgement in 35 dogs (2009–2013) compared with 36 dogs with gastric dilation and volvulus. Veterinary Record 2017;181(21):563. DOI 10.1136/vr.104353. PMID 29051308.

17. Brockman DJ, Washabau RJ, Drobatz KJ. Canine gastric dilatation/volvulus syndrome in a veterinary critical care unit: 295 cases (1986–1992). Journal of the American Veterinary Medical Association 1995;207(4):460–464. DOI 10.2460/javma.1995.207.04.0460. PMID 7591946.